Moment...

Laatste blogs


BLOG: Zomertijd: jeej of neej?

Zomertijd, jeej of neej?

Op de laatste zondag van maart begint elk jaar de zomertijd. Langer licht in de avond, maar ook een verschoven bioritme.
Dat kan slaapproblemen geven. Waarom is de zomertijd ingevoerd en hoe komt het dat je eraan moet wennen?


klachten bij zomertijd

Wat is het idee achter de zomertijd?

Het idee achter de invoering van de zomertijd is dat we er energie mee besparen. Dit idee is in 1916 ontstaan tijdens de Eerste
Wereldoorlog. Na de oorlog is de zomertijd afgeschaft maar in 1976 weer actueel geworden door de oliecrisis.
Zouden we de klok niet verzetten, dan is het ’s zomers al uren licht voordat de meeste mensen wakker zijn. Met dit licht zouden we dan niets doen. Dankzij de zomertijd blijft het ’s avonds langer licht, waardoor je de lampen nog niet aan hoeft te doen en je minder warmte hoeft te stoken.
Of het echt geld of energie scheelt, is echter nooit aangetoond.


Biologische klok van slag

Zondag kun je misschien nog lekker uitslapen en merk je niet zo gek veel van de zomertijd. Ga je op een vaste tijd naar bed, dan heb je zondagavond misschien meer moeite met inslapen, omdat je een uur eerder onder de wol kruipt. Op maandagochtend rinkelt de wekker weer en moet je er ineens een uur vroeger uit. De klok geeft zeven uur aan, maar het is eigenlijk pas zes uur. Je voelt je vermoeid, niet fit. En dat kan enkele dagen tot wel weken aanhouden. Je slaapt korter en dit kan leiden tot gezondheidsklachten op alle gebieden. Slaap is erg belangrijk voor onze gezondheid: voor herstel, voor ons immuunsysteem, voor het leren van dingen, voor ons geheugen en onze stofwisseling en ga zo maar door.

Jouw interne biologische klok is hier voor verantwoordelijk. Deze wordt aangestuurd vanuit een gebied in de hersenen, de hypothalamus. De hypothalamus geeft hormonen af en reguleert de bloeddruk en lichaamstemperatuur.  Zo zorgt je biologische klok ervoor dat allerlei processen in je lichaam volgens een vast ritme verlopen. Bijvoorbeeld je hartslag, de menstruatiecyclus bij vrouwen, maar ook het slaap-waakritme. En die is door de zomertijd toch iets aangepast.

Je biologische klok heeft licht nodig om in de pas te blijven lopen. Hierbij spelen allerlei hormonen een rol. Zo produceert de pijnappelklier als het donker is het hormoon melatonine, wat je slaperig maakt. Licht remt de productie van melatonine juist af. Licht stimuleert bovendien de aanmaak van cortisol en adrenaline, hormonen die je wakker en alert houden. Je kunt je voorstellen dat na het bijstellen van de klok dit proces niet soepel verloopt en je daar dus hinder van kunt ondervinden.


Mini-jetlag

Je kunt het dus eigenlijk zien als een mini jetlag. Je biologische klok moet zich dan aanpassen aan de lokale tijd en dat duurt een paar dagen. In de tussentijd kun je last hebben van vermoeidheid, concentratie- en slaapproblemen en je gedesoriënteerd voelen. Hetzelfde gebeurt bij het ingaan van de zomertijd, maar dan op kleinere schaal omdat het verschil maar een uur is.

De meeste mensen zijn binnen een paar dagen gewend aan de zomertijd, maar sommigen slapen nog weken slecht. Vooral avondmensen hebben aanpassingsproblemen, zo bleek uit een onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen. Waarom dat zo is, is nog niet bekend.

Tips voor de zomertijd

Ben jij zo iemand die door de zomertijd ’s ochtends niet uit bed kan komen en ’s avonds naar het plafond ligt te staren? Probeer de volgende tips:

  1. De snooze-knop lonkt, maar van een beetje verder dutten, word je echt niet fitter. Als je uitslaapt, stel je de aanpassing van je biologische klok alleen maar uit. Meteen opstaan dus. Zet je wekker aan de andere kant van de slaapkamer, dan moet je wel .
  2. Licht remt de aanmaak van melatonine en stimuleert de productie van ‘waakhormonen’. Kortom, van zon word je goed wakker. Doe meteen de gordijnen open, maak een ochtendwandelingetje of ga direct buiten sporten als je daar tijd voor hebt.
  3. ’s Avonds kun je het beste het licht zo veel mogelijk buitensluiten, zodat je lichaam melatonine gaat aanmaken. Verduisterende gordijnen kunnen helpen. Ook kunstlicht houd je uit je slaap, dus dim de lichten en kijk vlak voor je naar bed gaat niet meer naar je tv, tablet of telefoon.
  4. Vind je vooral die eerste maandagochtend in de zomertijd lastig, sta dan op zondag alvast extra vroeg op. Dan kan je biologische klok wat eerder beginnen met aanpassen. Hou de eerste dagen nadat de klok verzet is zeker een vast ritme aan van gaan slapen en opstaan. Zo raakt je lichaam sneller gewend aan de nieuwe tijd.
  5. Bij jonge kinderen die moeite hebben met inslapen door de zomertijd, kun je een paar dagen eerder al beginnen met het verzetten van de bedtijden. Breng ze steeds een kwartiertje vroeger naar bed, dan is de overgang minder groot.

Voor- of achteruit?

Twijfel je of je de klok terug of naar voren moet verzetten? Een handig ezelsbruggetje: in het voorjaar gaat de klok vooruit. In het laatste weekend van oktober gaat de klok weer een uur terug. Je wint-er-tijd mee als de wintertijd in gaat, want die dag duurt een uur langer. Of in het Engels: spring forward, fall back.


Weetje

Wist jij dat op de eerste maandag na de zomertijd de rechters langere gevangenisstraffen opleggen? Zo zie je dat iedereen op z'n eigen manier last kan hebben van de zomertijd ;-)