Moment...

Laatste blogs


BLOG: Heb ik een vitamine-tekort?

Vitaminetekorten komen in Nederland weinig voor.  Wanneer je voldoende gevarieerd eet, rijk aan groente en fruit zul je niet snel met een tekort kampen. Vitamines komen namelijk voor in eten en drinken.

Welke vitamines zijn er en wat is hun werkgebied?

In sommige gevallen kan een tekort toch voor komen. De oorzaak hiervan kan uiteenlopend zijn.

De meest voorkomende vitaminetekorten zijn vitamine D-tekort en vitamine B12-tekort. Welke symptomen horen bij welke tekorten?


Wat zijn vitamines?

Vitamines zijn net als mineralen stoffen die in kleine hoeveelheden voor komen in eten en drinken. Ze zijn onmisbaar voor een goede gezondheid en normale groei en ontwikkeling. Ze leveren geen energie maar zijn wel nodig voor veel processen in het lichaam.
Het lichaam kan vitamines niet, of in onvoldoende mate, zelf aanmaken. Daarom is het van belang alle vitamines via onze voeding binnen te krijgen.
In totaal zijn er dertien stoffen die de naam vitamines hebben. Dat zijn: vitamine A, C, D, E, K en acht soorten vitamine B.
De vitamines A, D, E en K zijn vetoplosbare vitamines. Vitamine A, C en de B-vitamines zijn wateroplosbaar. 

Vitamine A

Vitamine A komt voor in dierlijke en plantaardige producten in verschillende vormen.

Vitamine A helpt bij het gezond houden van de huid en om scherp te blijven zien.
Vitamine A is nodig voor de aanmaak van huidcellen en cellen in je luchtpijp, haar, tandvlees en longweefsel.
Door vitamine A kunnen je ogen zich aanpassen aan schemer. Vitamine A zorgt ook voor een goede werking van het afweersysteem. Vitamine A speelt een belangrijke rol bij de groei van kinderen.

Een tekort aan vitamine A kan huidproblemen, dof haar, nachtblindheid en zelfs blindheid veroorzaken.


Vitamine B1

Thiamine (vitamine B1) komt in verschillende producten voor zoals aardappelen, groenten en vlees.

Vitamine B1 is onmisbaar voor de energievoorziening van het lichaam. Daarnaast ondersteunt het een goede werking van het hart en het zenuwstelsel.

Bij een tekort aan vitamine B1 kunnen psychische afwijkingen ontstaan, zoals depressie, concentratieproblemen en geheugenverlies, gevoelloosheid in de benen en hartklachten.

Vitamine B2

Riboflavine is ook bekend als vitamine B2  en zit vooral in melk en melkproducten, maar ook in vlees, vleeswaren, groente, fruit, brood en graanproducten.

Riboflavine is onmisbaar voor de energievoorziening van het lichaam. Het speelt namelijk een belangrijke rol bij het vrijmaken van energie voor je lichaam uit koolhydraten, eiwitten en vetten. Ook draagt het bij aan de instandhouding van normale rode bloedcellen en zorgt het mede voor het normaal functioneren van het zenuwstelsel.

Van een tekort aan vitamine B2 kun je huidafwijkingen bij de mond en tong krijgen en het kan ontstekingen bij de neus veroorzaken.

Vitamine B3

Vitamine B3 heet ook wel niacine en komt in de voeding in verschillende vormen voor. Het is te vinden in vlees, vis, volkoren graanproducten, groente en aardappelen. Het kan ook gemaakt worden uit tryptofaan, een aminozuur dat in eiwitten ruim aanwezig is.

Niacine heb je nodig om je lichaam van energie te voorzien. Verder speelt niacine een rol bij de aanmaak van vetzuren in het lichaam. Vitamine B3 is ook goed voor de gemoedstoestand,  de leerprestatie, het concentratievermogen, het geheugen, een goede geestelijke balans en voor geestelijke energie.

Een tekort aan vitamine B3 kan leiden tot pellagra. Dat is een ziekte waar je huidaandoeningen, diarree en dementie van kunt krijgen. De kans op een tekort is in de westerse samenleving heel erg klein. Het eten hier bevat een ruime hoeveelheid niacine.

Vitamine B5

Vitamine B5 zit in veel voedingsmiddelen. Een tekort komt dan ook haast niet voor. Alleen bij (ernstige) ondervoeding treedt een tekort aan vitamine B5 op.

Pantotheenzuur is nodig voor de energievoorziening van het lichaam en helpt energie vrij te maken uit vet, koolhydraten en eiwitten. Ook zorgt het voor vermindering van vermoeidheid en moeheid.

Een langdurig en ernstig tekort aan pantotheenzuur kan het 'burning feet syndroom', pijnlijke en branderige voeten, veroorzaken. Ook kan vermoeidheid en moeheid optreden.

Vitamine B6

Vitamine B6 wordt ook wel pyridoxine genoemd en komt in verschillende vormen voor. De werking in het lichaam is nagenoeg gelijk.
Het is te vinden in tal van producten als eieren, kaas, melk, brood en graanproducten, vlees of peulvruchten.

Vitamine B6 is belangrijk voor de stofwisseling, vooral voor de afbraak en opbouw van aminozuren. Aminozuren zijn de bouwstenen van eiwitten. Vitamine B6 reguleert de werking van bepaalde hormonen en is nodig voor de groei, de bloedaanmaak en een goede werking van het immuunsysteem en het zenuwstelsel.

Langdurig ernstige tekorten kunnen leiden tot bloedarmoede, zenuwaandoeningen en een verminderde weerstand.
Bij pasgeboren baby's kan een tekort leiden tot stuipen.

Voor vitamine B6 is ook een bovengrens gesteld van 21 mg per dag. Bij overschrijding van deze bovengrens kunnen er symptomen optreden als gevoelloosheid, tintelingen of ernstige zenuwpijn in de handen en voeten.

Vitamine B8
Vitamine B8 (biotine) vind je eieren, lever, melk, noten en pinda’s.

Biotine heb je nodig om energie uit eten vrij te maken. Verder speelt biotine een rol bij de vorming van vetzuren. Biotine draagt ook bij aan een het behoud van een normale huid en normaal haar, en een normale werking van het zenuwstelsel.

Een biotine-tekort kan huidafwijkingen, bloedarmoede en depressie veroorzaken. Tekorten aan deze vitamine komen niet vaak voor, alleen als je veel rauwe eieren eet. Rauw eiwit bevat namelijk avidine, een stof die ervoor zorgt dat je biotine niet meer kunt opnemen in je lichaam.

Vitamine B11

Vitamine B11 wordt ook wel foliumzuur genoemd. Het is een van de weinige vitamines waarvan we niet altijd genoeg binnenkrijgen. Vooral voor zwangere vrouwen en vrouwen met een kinderwens is dit een punt van aandacht.

Het is nodig voor de groei en goede werking van het lichaam en voor de aanmaak van witte en rode bloedcellen. Foliumzuur is belangrijk voor de vroege ontwikkeling van het ongeboren kind.
Als je zwanger wilt worden of net zwanger bent, is het verstandig om extra foliumzuur te nemen.

Een ernstig tekort aan foliumzuur kan bloedarmoede, darmstoornissen, vermoeidheid en geboorteafwijkingen veroorzaken.

Vitamine B12

Vitamine B12 (cobalamine) is in de voeding gebonden aan een eiwit. In de maag wordt onder andere door het maagzuur het eiwit losgekoppeld van de vitamine B12. Vervolgens bindt vitamine B12 in de dunne darm zich aan een ander eiwit: ‘Intrinsic Factor’. Dit eiwit wordt in de maag gemaakt, maar koppelt pas in de darm aan vitamine B12. Deze koppeling is noodzakelijk voor de opname van vitamine B12 in het lichaam. Dat gebeurt aan het einde van de dunne darm. Waarschijnlijk neemt je lichaam zo’n 40 tot 50% van de vitamine B12 die je binnenkrijgt op.
Je vind B12 voornamelijk in dierlijke producten.

Vitamine B12 speelt een rol bij de vorming van rode bloedcellen, zorgt voor een goede werking van het zenuwstelsel en is een essentiële factor voor de groei. Verder is het betrokken bij de stofwisseling van foliumzuur. In Nederland krijgen de meeste mensen voldoende vitamine B12 binnen via de voeding. Voornamelijk door het eten van vlees. Vooral veganisten lopen een risico op een te lage inname van vitamine B12.

Bij een tekort aan vitamine B12 kan minder DNA worden aangemaakt, dat nodig is als lichaamscellen zich vermenigvuldigen. Vooral bloed- en zenuwcellen vermenigvuldigen zich snel, en daar zijn de effecten van een tekort dus het eerst te merken. Een vitamine B12-tekort kan leiden tot bloedarmoede en schade aan het zenuwstelsel. Dat uit zich in symptomen zoals vermoeidheid, gebrek aan eetlust en hoofdpijn, maar op de duur ook in typische verschijnselen als tintelende en gevoelloze handen en voeten, geheugenproblemen en coördinatiestoornissen.

Vitamine D

Vitamine D is een vetoplosbare vitamine en is een van de weinige vitamines die het lichaam zelf kan maken.
Onder invloed van zonlicht wordt in de huid vitamine D gevormd. Daarnaast levert de voeding vitamine D. Het komt dan voor in twee vormen: ergocalciferol (D2) en cholecalciferol(D3). Er is vet nodig om de vitamine te transporteren in het lichaam.

Vitamine D is nodig voor stevige botten en tanden. Het zorgt ervoor dat calcium en fosfor uit eten goed worden opgenomen en worden vastgelegd in de botten en tanden tijdens de groei. Daarnaast is vitamine D nodig om botontkalking zoveel mogelijk te beperken, en daarmee het risico van osteoporose op latere leeftijd te verminderen. Vitamine D speelt ook een belangrijke rol bij het in stand houden van een goede spierfunctie.
Verder is vitamine D van belang is voor een goede werking van het immuunsysteem.

Een vitamine D-tekort is een tekort dat vaak voorkomt. Het komt in alle lagen van de bevolking voor, zoals bij ouderen, mensen met een donkere huidskleur en mensen die weinig buiten komen.
Met het stijgen van de leeftijd, stijgt ook het risico op een tekort. Een tekort kan op den duur botontkalking of osteoporose en/of spierzwakte veroorzaken.

Vitamine E

Vitamine E is de verzamelnaam voor een aantal stoffen die van nature in voeding aanwezig zijn. Het is een vetoplosbare vitamine, wat betekent dat het vet nodig heeft om door het lichaam getransporteerd te worden.
Vitamine E zit in zonnebloemolie, halvarine, margarine, brood, graanproducten, noten, zaden, groenten en fruit.

Vitamine E helpt beschermen tegen invloeden van vervuiling en zonlicht en bij de bescherming van gezonde lichaamscellen.

Vitamine E-tekorten komen in Nederland bijna niet voor. Alleen bij zeer ernstige stoornissen in de opname van voedingsstoffen kan een vitamine E-tekort ontstaan. Dit kan leiden tot bloedarmoede, neurologische symptomen en spierzwakte.

Vitamine K

Vitamine K bestaat uit vitamine K1, dat in eten en drinken zit. Ook vitamine K is een vetoplosbare vitamine.
Bacteriën kunnen in de dikke darm de stof menachinon of vitamine K2 aanmaken. Deze stof heeft dezelfde werking als vitamine K1.

Vitamine K draagt bij aan een goed verloop van de bloedstolling en aan de opname van mineralen/calcium in de botten/het botweefsel. Zo draagt  vitamine K bij aan de instandhouding van sterke botten.

Pasgeboren baby's kunnen een tekort hebben aan vitamine K, omdat ze tijdens de zwangerschap te weinig binnenkrijgen.
Volwassenen die langdurig antibiotica gebruiken kunnen ook vitamine K-tekorten krijgen, met mogelijk een vertraagde bloedstolling tot gevolg. Antibiotica kunnen darmbacteriën vernietigen, die helpen bij de aanmaak van vitamine K.

Bron: Voedingscentrum